Thức Trần - tên đầy đủ của anh là Trần Phạm Thức, dược sĩ đã về hưu. Anh đến với văn chương như một cái duyên của người từng trải, và anh viết chỉ bởi một tâm niệm đơn giản rằng: “Tôi vẫn nghĩ, với một người viết, thôi thúc nội tâm đầu tiên vẫn là viết cho riêng mình, trước khi viết cho người khác”. Vì lẽ đó, trong thời gian về hưu, anh làm thơ, viết văn, và lần lượt cho ra đời hai tập truyện ngắn, trước đó là Ranh giới cõi người, xuất bản 2024, với sự trăn trở, tự nghiệm trong “một vẻ đẹp hiện sinh” rất đời, rất người. Đến Đêm trắng màu xanh gồm 18 truyện ngắn, vẫn là Thức Trần, giọng văn “thuần thành”, pha lẫn chất triết lý trầm lắng từ chất liệu cuộc đời của anh khiến người đọc có cảm giác phiêu diêu tự nhiên, nhẹ như những cung đàn tơ theo nhịp điệu của tình yêu và tuổi trẻ trong những kết nối ký ức, thân phận, thời đoạn lịch sử. Có thể nhận diện thêm trong tập truyện còn là những trải nghiệm mang tính phiêu lưu khi anh điểm nhãn từng dấu chân anh đi qua, từng miền đất từ Bắc đến Nam, từ Châu Âu - Châu Úc xa xôi cùng nét đặc trưng về văn hóa bản địa, ẩm thực phong phú. Nhà văn Lê Anh Hoài, người tâm đắc với phong cách của Thức Trần đã chia sẻ một góc nhìn về anh: “Trong văn của Thức Trần có hoài niệm, chiêm nghiệm, dục vọng tự nhiên và nỗi buồn, cô đơn, sự đồng cảm với số phận con người. Tác giả hàm ân cuộc đời, hàm ân những người bạn, hàm ân phụ nữ. Ông đã vượt qua được nhiều rào cản, để hiểu được một chuẩn mực đạo đức đôi khi chỉ đơn thuần là một định kiến, để không phán xét và để chỉ còn thương xót và sẻ chia…”.

LỜI RU TRĂNG NON (Tiểu thuyết), Kê Sửu, Nxb. Thuận Hóa, 2025.

Tác giả Kê Sửu đến nay đã xuất bản hơn 15 tác phẩm và công trình nghiên cứu về văn hóa, ngôn ngữ, phong tục các dân tộc thiểu số. Năm 2025, chị ra mắt bạn đọc tiểu thuyết Lời ru trăng non, đây là tác phẩm tiên phong về thể loại tiểu thuyết viết về A Lưới, lịch sử và văn hóa của vùng đất này. Tác phẩm gồm 5 chương, 17 hồi. Bằng nghệ thuật trần thuật, đối thoại, độc thoại giữa các nhân vật với nhau, Lời ru trăng non đã tái hiện lại bức tranh về cuộc sống người dân vùng núi miền Tây của Huế, nơi đây còn nhiều hủ tục lạc hậu; người dân bị o ép, tra tấn tàn bạo của quân xâm lược, sau đó họ đã giác ngộ cách mạng, theo Đảng, theo Bác Hồ đứng lên đấu tranh giành thắng lợi, giải phóng quê hương. Những câu chuyện bi hùng được xếp chồng, nối tiếp nhau đã làm cho cuốn tiểu thuyết thêm phần hấp dẫn và để lại dấu ấn về đất và người A Lưới đầy anh dũng và kiên cường.

A CHẤT - SỬ THI DÂN TỘC TA-ÔI (Nghiên cứu), Kê Sửu, Nxb. Thuận Hóa, 2025.

A Chất là một tác phẩm lịch sử của người Ta-Ôi, nó phản ánh quá trình hình thành và phát triển của dân tộc Ta-Ôi. Công trình A Chất - Sử thi dân tộc Ta-Ôi (Tam ngữ Ta-Ôi - Việt - Anh) gồm 7.212 câu, chia thành 3 phần, 14 chương được biên soạn dựa trên bản ghi âm tiếng dân tộc, chép lại nguyên văn, sau đó dịch sang tiếng Việt trên nguyên tắc bảo tồn nhịp điệu và cấu trúc của nguyên tác. Nội dung chính của tác phẩm kể về sự nghiệp, cuộc đời người anh hùng A Chất với nhiệm vụ lớn nhất là chiến đấu để lấy vợ, làm chủ nương rẫy, giải quyết mâu thuẫn, bảo vệ cộng đồng, mở mang bờ cõi, trở thành người giàu mạnh về của cải lẫn tôi tớ… cùng với đó là sự hình thành của làng Ta-Ôi. Chín năm miệt mài điền dã, sưu tầm, gom nhặt, tác giả Kê Sửu đã biên soạn nên một công trình có giá trị lớn phục vụ nghiên cứu, học thuật và truyền bá văn hóa.

B.K - Đ.T.N
(TCSH445/03-2026)